به گزارش کردپرس، پس از انتصاب تام باراک به‌عنوان نماینده ویژه دونالد ترامپ در امور عراق و سوریه، شماری از تحلیلگران و ناظران مسائل کردها و عراق، دیدگاه‌ها و نگرانی‌های خود را در شبکه اجتماعی X مطرح کرده‌اند. این اظهارنظرها عمدتاً بر نگرانی از تقویت تمرکزگرایی در بغداد و دمشق و تهدید احتمالی فدرالیسم و خودگردانی کردها بویژه در عراق متمرکز است. نگرانی‌ این دسته بیش از هر چیز به نگاه باراک به مسئله «دولت مرکزی قدرتمند» و آینده ساختارهای فدرال و خودگردان در منطقه بازمی‌گردد.

کمال چومانی، تحلیلگر مسائل کردها، معتقد است هر موضع‌گیری و حتی هر پیام باراک در شبکه‌های اجتماعی، اضطراب تازه‌ای در اقلیم کردستان عراق و میان کردها ایجاد می‌کند. به گفته او، بسیاری از کردها بازگشت باراک به‌عنوان نماینده ویژه ترامپ را «کابوس» می‌بینند، زیرا او راه‌حل بحران‌های خاورمیانه را در ایجاد «یک دولت مرکزی قدرتمند، یک ارتش و یک حاکمیت واحد» می‌داند؛ مدلی که از نگاه بسیاری از کردها، در تاریخ خاورمیانه بارها به سرکوب اقلیت‌ها و تمرکزگرایی اقتدارگرا منتهی شده است.

چومانی با اشاره به تجربه کشورهای منطقه، از ترکیه دوران مصطفی کمال آتاتورک عراق تحت حاکمیت صدام حسین و سوریه خاندان اسد، استدلال می‌کند که تمرکز قدرت در دست رهبران کاریزماتیک، نه‌تنها ثبات پایدار ایجاد نکرده بلکه به کودتا، خشونت، سرکوب و حتی نسل‌کشی انجامیده است. او می‌گوید کردها نگران‌اند که سیاست خاورمیانه‌ای دولت ترامپ با هدایت باراک، از حمایت از دموکراتیزاسیون و ساختارهای مشارکتی فاصله گرفته و به سمت تقویت دولت‌های متمرکز و رهبران مقتدر حرکت کند.

به باور این تحلیلگر، نگرانی کردها تنها به سوریه محدود نیست. او هشدار می‌دهد همان‌گونه که سیاست‌های باراک در سوریه به تضعیف موقعیت کردهای شمال‌شرق این کشور منجر شد، اکنون احتمال دارد همین رویکرد در عراق نیز دنبال شود؛ به‌ویژه اگر بغداد با حمایت واشنگتن به سمت تمرکزگرایی بیشتر حرکت کند. چومانی یادآوری می‌کند که کردهای عراق تجربه نسل‌کشی و سرکوب شدید در دوران حکومت صدام را پشت سر گذاشته‌اند و پس از سال ۱۹۹۱ و سپس قانون اساسی ۲۰۰۳ عراق توانستند جایگاه فدرالی و خودمختاری خود را تثبیت کنند. از نگاه او، هرگونه تضعیف فدرالیسم، نه فقط تهدیدی علیه اقلیم کردستان بلکه خطری برای کل روند دموکراتیک عراق خواهد بود.

در مقابل، حمزه حداد، تحلیلگر سیاسی عراقی، نگاه محتاطانه‌تری به این نگرانی‌ها دارد. او تأکید می‌کند که باوجود اختلافات مستمر میان بغداد و اربیل، ساختار فدرال عراق همچنان بر پایه توافق سیاسی میان اکثریت شیعه و کردها استوار است و اراده‌ای جدی برای لغو خودمختاری اقلیم کردستان در بغداد دیده نمی‌شود. حداد معتقد است تحولات سوریه حتی باعث شده بسیاری از بازیگران عراقی ارزش ثبات نسبی و نظام فدرالی عراق را بیشتر درک کنند.

او هشدار می‌دهد بغداد و اربیل نباید به سمت الگوهای حذف‌گرایانه بازگردند. به گفته او، تجربه سیاست موسوم به «راه‌حل شصت درصدی» آمریکا در سال‌های ۲۰۰۴ و ۲۰۰۵ ــ که بر ائتلاف شیعیان و کردها و نادیده گرفتن اهل سنت استوار بود ــ در نهایت به جنگ داخلی عراق منجر شد و اکنون نیز هرگونه سیاست مبتنی بر حذف یا تمرکز بیش از حد می‌تواند پیامدهای خطرناکی برای ثبات عراق داشته باشد.

همزمان، فیصل استرآبادی، تحلیلگر و دیپلمات پیشین عراقی، نیز تأکید می‌کند که اختلافات میان بغداد و اربیل بخشی طبیعی از نظام‌های فدرال است و نباید به‌معنای فروپاشی ساختار خودمختاری کردستان تعبیر شود. او بر این باور است که تجربه سال‌های گذشته نشان داده فدرالیسم عراق، با وجود همه بحران‌ها، همچنان قابل دوام است و برخلاف سوریه، در عراق نوعی اجماع سیاسی نسبی درباره ادامه این ساختار وجود دارد.

از سوی دیگر، دیلیمان عبدالقادر، ناظر مسائل کردها، هشدار می‌دهد که اقلیم کردستان باید هرچه سریع‌تر نیروهای پیشمرگه را یکپارچه و ساختار خودمختاری‌اش را تقویت کند، زیرا در غیر این صورت ممکن است در معاملات منطقه‌ای و بین‌المللی تضعیف شود. او معتقد است تجربه کردستان سوریه نشان داده که باراک، مدل سوریه را یک نمونه موفق می‌داند و احتمال دارد بخواهد الگوی مشابهی را در عراق نیز دنبال کند.

عبدالقادر می‌گوید صرف لبخندهای دیپلماتیک و دیدارهای رسمی برای حفاظت از دستاوردهای کردها کافی نیست و رهبران اقلیم باید بیش از گذشته بر انسجام داخلی و حفظ توان دفاعی خود تمرکز کنند. به باور او، خطر اصلی این است که کردها در چارچوب توافق‌های بزرگ‌تر میان آنکارا، بغداد و دمشق به مسئله‌ای فرعی تبدیل شوند.

در مجموع، واکنش‌ها به انتصاب تام باراک نشان می‌دهد بخشی از فضای سیاسی و رسانه‌ای کردها، بازگشت او را نشانه احتمال تغییر در رویکرد آمریکا نسبت به مسئله کردها و آینده فدرالیسم در عراق و سوریه می‌دانند. در مقابل، برخی تحلیلگران عراقی معتقدند ساختار سیاسی عراق و توافق داخلی میان بازیگران اصلی، مانع از آن خواهد شد که هر قدرت خارجی بتواند به‌راحتی معادله فدرالیسم عراق را تغییر دهد.